Joanna Beem, Auteur

Thuis in Westerwolde

Wie is Joanna Beem?

JOANNA BEEM is de schrijversnaam van Annemarie van der Hoeven (1950), geboren in Vlaardingen.

Boeken hebben altijd een grote rol gespeeld in haar leven. Aan het schrijven ervan komt ze pas echt toe als ze zich in 2010 in de provincie Groningen vestigt.

In 2012 en verscheen haar debuutroman: het eerste deel van de trilogie ROZEN VOOR MARIANNE. De boeken zijn verkrijgbaar via de boekhandel en via internet. Van alle delen is een e-book versie beschikbaar. Uitgeverij GLB Deventer geeft de serie uit in de reeks Grote Letter Bibliotheek.





In Als een koning zo rijk maken we kennis met Marianne ten Cate. Na een teleurstellende relatie met Gerard besluit zij een time-out te nemen. In het Groningse Westerwolde kan ze voor een jaar een bungalow huren. Al snel maakt ze kennis met Nora, een predikante, en haar moeder. Zal Marianne hier haar bestemming vinden?

 

 

In het voorbijgaan is het tweede deel. Marianne runt een vakantieboerderij waar kinderen uit probleemgezinnen een aantal dagen van een onbezorgde vakantie kunnen genieten. In de aanloop naar het hoogseizoen maakt een groep hulpver-leners gebruik van de faciliteiten. Oude bekenden treffen elkaar en nieuwe liefdes ontluiken. Marianne zorgt voor de nodige reuring.

 

Bestemming bereikt is het laatste deel van de serie. Marianne beleeft een hectische periode als Thea, haar steun en toeverlaat op Hiddema Erve, gaat trouwen. Waar vindt ze een nieuwe beheerder? En hoe zit het met haar eigen relatie met Arjan Groenewold. Is die aan een nieuwe fase toe of zijn de rozen inmiddels aan het verwelken?

 

 

Ander werk

In het archief zit extra leesvoer: oude tuinberichten, columns en poëzie. Ook is er een fotogalerij met herinneringen aan presentaties en momenten die het vastleggen waard zijn.

In haar Tuinberichten beschrijft ze het dagelijks leven in haar zo geliefde Westerwolde. Iedere maand staat hier het nieuwste bericht.

Zo af en toe kan Joanna Beem het niet laten om te reageren op dingen die gaande zijn in deze wereld. Of om anderen te laten delen in iets wat ze heeft beleefd. Ze doet dat dan in de vorm van een column. Nieuwe columns worden hier gepubliceerd, oude verdwijnen naar het archief. 

Tuinbericht

01 december 2016 De Goede Sint staat voor de deur. Zo voelt het tenminste. Nog enkele dagen en dan vieren we massaal zijn verjaardag. Bij het Klooster Ter Apel heeft Sint een eigen kamer. Daar ontvangt hij, als hij niet toevallig onderweg is, kinderen die later graag Zwarte Piet willen worden. Het is een educatieproject en basisscholen in de wijde omgeving maken er maar wat graag gebruik van. Op de Facebook pagina van het Klooster zijn enkele foto's te bewonderen en wie nog meer wil zien kan terecht op de website: http://www.kloosterterapel.nl/ .

Als ik die foto's bekijk schiet ik vol. Heerlijk toch om zó jong en nog zó vol verwachting in het leven te staan. En hoe vreselijk dat er volwassen mensen zijn die kabaal maken over zoiets  ongrijpbaars als de kleur van de helpers van de Sint. Maar blijkbaar is dit toch al langer aan de gang dan ik ooit vermoed heb. Onlangs had ik namelijk, bij toeval, een tijdschrift uit 1967 in handen waar, op de voorpagina, een kindertekening van Sint en Piet stond. Eerst viel het me niet op maar opeens begreep ik waarom dit tijdschrift de aandacht had getrokken van een aardsverzamelaar en de tand des tijds had doorstaan: Piet was wit en Sint was zwart! Zou één van de kabaalmakers van nu die tekening negenenveertig jaar geleden gemaakt hebben?

Zelf maak ik me niet druk over de huidskleur van mensen die ik tegenkom. Net zomin als ik let op haarkleur of kleur van de ogen. Het gaat mij meer om karaktertrekken en of iemand bijvoorbeeld spontaan, verlegen of achterbaks is. Maar soms laat een mens (bewust of onbewust) zien hoe zijn  huidskleur zijn gedrag beïnvloedt. Het gebeurde toen ik vier weken geleden  het voorrecht had me te melden bij de paspoortcontrole op de luchthaven van Johannesburg, Zuid-Afrika. Er waren zes loketten bemand en de passagiers die net uitgespuugd waren door het grote vliegtuig uit Amsterdam werden één voor één uitgenodigd zich aan een loket te melden. Het viel mij op dat er naar het loket rechts van mij geen mensen werden gestuurd. Daar zat een grote, zwaarlijvige man het hele gedoe op zijn gemak aan te kijken. Ik was zo brutaal om niet te wachten op aanwijzingen van de man die ons een loket aanwees en deed een paar passen in de richting van de man die niets te doen had. Prompt werd ik in het engels door hem afgeblaft. Hij en niemand anders besliste wie er aan zijn loket werd geholpen! In een flits zag ik blanke mannen die ooit beslisten over welke slaaf waar aan het werk moest en ik begreep dat deze man op deze plek bezig was om wraak te nemen op de blanken voor wat zijn voorouders was aangedaan.  

Het was het enige incident. Verder heb ik een heerlijke reis gehad. Zuid-Afrika is een prachtig land en ik heb er even aan mogen ruiken. Ja, de tegenstellingen zijn groot maar die hebben niet alleen te maken met huidskleur. Scholing en het hebben van werk spelen net zo'n grote rol. En soms is het moeilijk voor ons westerlingen om te zien dat het meisje dat de drankjes brengt een ander meisje is dan degene die de bestelling kwam opnemen en dat er weer iemand anders is bij wie je moet afrekenen en dat zij ons gebrekkige Engels net zo min snappen als wij dat van hen.

Maar dat is toch ook de charme van kennismaken met een andere cultuur? Als het daar in den vreemde net zo geordend en efficient toegaat als hier dan kun je toch net zo goed thuisblijven? Scheelt voor een aantal mensen een heleboel ergernis.

Enfin, ik ben weer thuis en terwijl ik weg was is bijna alle blad van de bomen gewaaid. Twee groenbakken vol heb ik inmiddels bijeen geveegd en er ligt nog genoeg om er nog een mee te vullen. Maar dat komt nog wel, als het iets minder koud is en als ik dan ook nog tijd heb om te tuinieren, hier in Westerwolde.


 Tuinbericht

31 oktober 2016 - Om mij heen kleurt de wereld oranje. Het is windstil. In het spiegelende water van het kanaal keuren de esdoorns hun herfstkleding. Zo af en toe laten ze een paar bladeren vallen. Lang zal het niet meer duren voordat ze er naakt en stakerig bijstaan.  Ik heb geprobeerd om die kleurenpracht te fotograferen maar iedere keer weer ben ik teleurgesteld in het resultaat. Alsof het rood wegsijpelt op het moment dat ik afdruk. Met verf heb ik meer succes.  Maar ja, om nou alleen maar in herfsttinten te schilderen...

Het is zo jammer dat Vincent van Gogh dit gemist heeft. Hij heeft in 1883 wel wat tijd doorgebracht in Drenthe. Daar kwam hij in eerste instantie terecht in Hoogeveen en raakte gefascineerd door het simpele leven in het veen. In het Drents Museum in Assen valt zijn 'Turfschuit met twee figuren' te bewonderen. Men is daar bezig om te proberen al het Drentse werk van Van Gogh voor een expositie bijeen te brengen. Het kan echter nog jaren duren voordat alles is losgepeuterd, maar dat terzijde. In oktober 1883 trok Vincent verder naar Nieuw-Amsterdam/Veenoord maar veel langer dan een maand hield hij het in deze contreien niet vol. Het was koud en nat, hij werd ziek en voelde zich alleen.  Ergens in die periode 'op een stormachtigen namiddag met regen en sneeuw' liep hij in ruim 6 uur terug naar Hoogeveen waar hij de trein naar Utrecht nam. Vandaar ging hij terug naar Brabant, naar Nuenen, waar zijn ouders toen woonden.

Wat zou er gebeurd zijn als Vincent had geweten dat hij ook naar het noorden had kunnen gaan en daar misschien onderdak had kunnen krijgen in of rond het Klooster van Ter Apel? Zouden we ons dan nu vergapen aan een prachtig schilderij van de 'twaalf apostelen-boom' tegen de achtergrond van een verlaten klooster? 

Sinds ik hier woon ben ik gaan houden van alle seizoenen en van de herfst in het bijzonder. De oogst is binnen, de toeristen zijn terug naar de Randstad en de temperatuur is nog aangenaam genoeg om op de fiets te stappen en even naar het dorp te rijden voor een saucijzenbroodje en een kop koffie. De bakker heeft in de Hoofdstraat een tafeltje buiten staan waar het heel gezellig toeven is en zijn worstenbroodjes zijn overheerlijk. Op de laatste zaterdag van oktober lijkt alle ellende van de wereld daar dan heel ver weg. Nou ben ik nooit zo'n wereldverbeterende activiste geweest hoor. Ik groeide wel op in de zestiger- en werd volwassen in de zeventiger jaren maar in die tijd moest de A20 nog worden doorgetrokken van Rotterdam naar Hoek van Holland en was Vlaardingen in 1973, ondanks 700 jaar Stadsrechten, toch nog behoorlijk dorps. De acties 'Ban de bom' en 'Baas in eigen buik' ken ik alleen van de beelden op televisie en dan waarschijnlijk nog voor het grootste deel uit nostalgische programma's van vele jaren later.

Waar ik dan wel mee bezig was? School, vriendjes, werk en een eigen plekje veroveren in de wereld... Een wereld die ik in de zeventiger jaren een beetje beter leerde kennen doordat ik ging werken bij een reisbureau. Achter de balie weliswaar, maar een (studie)reisje of drie, vier per jaar was toch geen uitzondering. Londen en Parijs werden al snel gevolgd door Barcelona, Palma de Mallorca en Las Palmas en vanaf 1974 ging ik zelfs intercontinentaal: eerst rond de wereld met stopovers in Canada, Amerika, Australië, Thailand en India en daarna nog Gambia en Egypte. Ach, en dan vergeet ik die 10 dagen Groenland bijna. Ervaringen die ik voor geen goud had willen missen en die mijn kijk op het wereldgebeuren voor altijd hebben veranderd. Ervaringen ook die er misschien wel aan bijdragen dat ik nu zo tevreden ben met mijn huis en tuin in het mooie, rustige Westerwolde.

  

Tuinbericht 

04 oktober 2016 - Met dierendag achter de rug, is er even een adempauze. Tenminste voor mensen zoals ik die niet direct betrokken zijn bij activiteiten als daarzijnde herfstvakantie, kinderboekenweek en Halloween. In de winkel liggen wel de peper- en kruidnoten klaar om mij eraan te herinneren dat de Sint zich aan het voorbereiden is op zijn intocht in Maassluis, maar dat is nog een heel eind weg. Trouwens, daar in Maassluis is afgelopen weekend al, zo stel ik mij voor, een soort generale repetitie gehouden voor de cameraploeg van de NOS. Het jaarlijks evenement Furiade, met oude stoom- en andere verlichtte schepen in de haven, vormde een prachtig decor voor een item in het achtuurjournaal waarvan de inhoud volledig aan me voorbij is gegaan. Het enige dat ik me herinner is dat de correspondent ter plaatse niets nieuws te melden had.

Maar dat terzijde. Het ging over adempauze. Ja, zo voelt dat voor mij. Als ik nu 's morgens naar buiten stap dan is er niets heerlijker dan de herfstgeur opsnuiven en constateren dat al die dingen die ik afgelopen zomer eigenlijk had moeten doen maar niet deed omdat het te warm, te nat of te koud was, er nu ineens ook niet meer toe doen. Een voorbeeld: het lijkt gisteren dat ik het houten tuinstel uit de winterberging haalde en me heilig voornam om de stoel, de bank en de tafel af te schuren en in de beits te zetten. Dat heeft nu geen zin meer want een dezer dagen gaan ze weer naar binnen. Zo gaat het ook met mijn voornemen om de tuintafel bij de andere zithoek te voorzien van een nieuw kleedje. Zinloos want het kleedje dat er nu ligt kan best nog een winter mee. De gaten die er in zitten zie je toch niet meer zodra de prachtige herfststukjes en vogeltaarten die ik binnenkort ga maken, er op staan. Tenminste, dat stel ik me nu zo voor. Inmiddels is er wel een begin gemaakt met de aanleg van een rotstuin achter het huis. Twee ladingen met Drentse keien in uiteenlopende formaten, zijn gelost op Groningse grond. Ben heel benieuwd wat archeologen daar, over een paar eeuwen, voor een mooi verhaal over te vertellen hebben. Misschien moet ik er voor de grap een paar botjes in verwerken van gesneuvelde merels? Ze een rituele begrafenis geven en zo de geleerden stof tot nadenken geven? Grapje, misschien haalt de mensheid die paar eeuwen niet eens. Maar ook daar ga ik me nu geen zorgen over maken. Ik gun mezelf die adempauze. Lekker genieten van het prachtige najaar, een boswandeling maken, de mooie tentoonstellingen bezoeken die op dit moment in Zwolle en Leeuwarden te bewonderen zijn, en mischien wel een terrasje pakken in het centrum van Emmen.

Allemaal inspiratie voor het boek dat al voor meer dan de helft klaar is en in de wachtkamer staat. Rijpt, zo noem ik het maar. Vreemd is dat. De Marianne-trilogie schrijven kostte me nauwelijks moeite. De drie boeken vlogen zogezegd uit mijn pen. Maar dit... Typisch een geval van hardloper/ doodloper? Ja, misschien wel. Ik troost me dan maar met de gedachte dat er hele volkstammen zijn die wel een boek zouden willen schrijven maar het nooit doen. Mocht ik toch zover komen dat ik  serieus werk ga maken van het afronden van deze vierde roman, dan heb ik in elk geval alvast een zetel die ervoor zorgt dat mijn rug niet overbelast raakt. Met een substantiële (verjaardags)bijdrage van mijn moeder, kocht ik onlangs een zadelkruk. Geweldig. Ik waan me op de rug van een paard... in draf over de prairie met zo'n cowboyhoed op mijn hoofd... John Denver zingt “Take me home country roads” en draait, wachtend op mijn thuiskomst, de karbonades op de barbecue nog eens om. Mijn fantasie gaat behoorlijk met me op de loop. Moet kunnen toch, tijdens een adempauze hier in Westerwolde.

Tuinbericht   

05 september 2016 - In het Engels heet het 'back to normal'. Een fatsoenlijke Nederlandse vertaling kan ik niet direct ophoesten maar 'eindelijk weer eens een normale dag' komt er aardig dichtbij. Mijn moeder verlangt  al een leven lang naar een normale dag. Ze is nu 90 jaar en ik betwijfel of ze zo'n dag in dit leven nog gaat vinden. Ik haat normale dagen. Ze zijn saai en duren vaak eindeloos. Nee, geef mij maar wat reuring. Geen narigheid maar iets dat de dag kleurt. Dat kan een prachtig boek zijn, een muisje dat geen afscheid wil nemen van de appel op het tuinpad, maar ook een evenement dat mensen, meestal vrijwillig, organiseren om zichzelf bezig te houden en anderen te vermaken. En van dat soort evenementen hebben we er hier in Westerwolde veel. Heel veel. De kunst is niet om ze te vinden maar vooral om keuzes te maken. Het seizoen loopt ongeveer van Pinksteren tot Prinsjesdag.

De grote evenementen, zoals Westerwolde Rijgt, Open Atelierdagen en Middeleeuws Ter Apel, bijten elkaar niet. Maar de (her)opening van het openluchtzwembad in ons dorp viel samen met de feestelijke afsluiting van het repetitieseizoen van ons koor en ook met de jaarlijkse kunstenaarsmarkt in Sellingen die zo leuk is dat je hem eigenlijk niet mag missen. De jaarmarkt in het naburige De Maten viel gelukkig op een droge dag waarop ik geen andere afspraken had en was dus een mooie gelegenheid om een eindje te fietsen. Daar is het deze zomer verder nauwelijks van gekomen. Het weer zat tegen en ik had het ook gewoon druk. Een keer op en neer naar Eindhoven voor een verjaardag, een weekend naar Vlaardingen en ook had ik beloofd mee te zingen in een koortje tijdens vijf voorstellingen van En Het Gas Nam, een toneelstuk in het openluchttheater van Sellingen. Dat was echt geweldig leuk om te doen maar de previews werden gehouden op de zondag van het Open Atelierweekend. Veel ateliers heb ik daardoor dit jaar niet kunnen bezoeken. De viering van de verjaardag van een vriendin werd gelukkig gecombineerd met een bezoekje aan een aantal tuinen tijdens Westerwolde Rijgt en het inlossen van de belofte om met een andere vriendin een dagje op stap te gaan was een mooie gelegenheid om de expositie van Maya Wildevuur in Bellingwolde te zien. Met mijn zwager en  schoonzus bezocht ik op de valreep nog de prachtige expositie over de Maya's in Assen en zo kwam ik qua cultuurbeleving dus toch nog volop aan mijn trekken.

Ja, terugkijkend moet ik constateren dat het een geweldige zomer was waarin er nauwelijks tijd was voor verveling. In de achtertuin is zelfs een begin gemaakt met de opbouw van een rotstuin. Iets dat al op de verlanglijst staat sinds de dag dat ik de sleutel van dit huis kreeg, nu vier jaar geleden. Op dit moment is het wachten op keien. Die zouden uit de grond moeten komen tijdens het rooien van de aardappels. En daar is het nu het seizoen voor. Scheelt enorm in de kosten. Inmiddels hebben zich ook twee vlinderstruiken genesteld in mijn voortuin. Het duurde even voordat de bloemen zich lieten zien en ik was al bang dat ze niet zouden aanslaan maar toen de meeste struiken in de omgeving uitgebloeid waren kwamen bij mij de eerste bloemen tevoorschijn. Blijkt dat ik een witte uitvoering heb geplant en die komt wat later in bloei. Geluk, want nu komen al die mooie vlinders hier dus nog even een afzakkertje halen.

Het evenementenseizoen werd afgelopen weekend afgesloten met een hoop geschiet rondom het Klooster in Ter Apel. Steeds meer re-enactors strijken hier het eerste weekend van september neer om de Middeleeuwen gestalte te geven. Dit keer met als thema De Jacht. Edelen te paard werden begeleid door personeel dat zich met een hert of wild zwijn als doelwit opstelde of, tot groot plezier van het publiek, met een konijn achter zich aan over het veld rende als prooi voor de enthousiaste jachthonden die met het gezelschap meereisden. Heel vervreemdend  maar wel leuk om er een dagje mee te lopen. En nu dus terug naar normaal met hopelijk een prachtige nazomer om nog wat te tuinieren hier in Westerwolde.